Linux Komutlari

TrusTy · 16/01/07, 10:42 AM

Linux hakkında

Linux Unix’in free distribution versiyonudur.Finli bir bilgisayar mühendiligi ögrencisi olan Linus Torvalds tarafından Minix (küçük bir Unix sistemi –Andy Tanenbaum tarafından yazılmıştır. ) denilen işletim sisteminin daha gelişmişini yazmak amacıyla hobi olarak (kerneli) Helsinki Unv.’de yazılmaya başlanmıştır.İsmi yazarının adından gelen bu işletim sistemi yazıldıgı gibi okunur (linax diye okuyan arkadaşlara teessüf ediyorum J ).Linux işletim sistemi bazı özelliklerinden dolayı (protech mode-32bitlik OS-Multiuser-Multitasking) 386 ve daha üstü mikroişlemciler kullanmaktadır.Genelde Unix ve türevi işletim sistemleri hem paralı (AT&T’nin bir linux türevi System V 1500$) hem de serverlar için kullanılırken Linux free ve PC ortamında artı server ortamında da kullanılmaya başlandı.Linux ve türevleri System V ve Posix.1 uyumludur.

Açıklamalar

‘localhost#’ bu karakter dos altinda bulunulan ortam gibidir yani “c:” imgesiyle eş anlamlıdır.”root” kullanıcısı sistemin en yetkili kullanıcısıdır.Tüm Unix türevlerinde oldugu gibi Linuxte key sensetive’dir yani büyük harf küçük harf ayrımı yapar.

Komutlar “localhost#“ karakteri önüne yazılmıştır.Komuta parametre “-“ işareti ile eklenir yani “komut -parametre” şeklindedir.Komutlar yazılırken tırnak ya da çift tırnak ifadeleri yoktur.Sistem bilgisi edinilirken boru (pipe) yani | işareti bilgileri ekran dolana kadar olan kısmı alınabilir. Linux versiyonu olarak RedHat’ı ve onun üzerindeki programları baz aldık.Bazı program ya da betik isimlerini komut olarak yazdık mesela “messages” bir betiktir ama komut dedik anlaşılırlık açısından karmaşıklıga yol açmasını istemedigim için böyle yaptım.Bazı komutların çalışmaması sisteme girdiginiz kullanıcı ile alakalıdır mesela ifconfig komutunu roottan başka kullanıcı ile kullanmazsınız.Bazı komutlar çalışmayabilir nedeni ise o programın sistem yüklenirken standart olarak gelmemesinden kaynaklanır.Bazı komutların klasörler üzerinde yapılabilmesi için “–r” parametresi konulmalıdır.Mesela “rm” komutu dosyaları siler ama klsör silmek için “rm –r” komutu kullanılır. Komutların ya da programların hakkında daha ayrıntılı bilgi için manuel sayfaları (man) okunmalıdır.

TEMEL KOMUTLAR

1-) Yardım komutları

2-) Sistem hakkında bilgi veren komutlar

3-) Çok çeşitli İşlemler

1-) YARDIM KOMUTLARI

localhost# komut -- help

komut yerinde yazılı olan şey hakkında bilgi verir mesela “localhost# ls --help” bu “ls” komutu hakkında bilgi verir.

localhost# (komut , program) man

man önünde yazılı olan şey ne ise hakkında bilgi verir.Bu bir komut ya da program ya da başka birşey de olabilir.man ile aldıgımız bilgilere manuel sayfaları deniliyor.man sayfasından çıkmak için “q” harfine basmak yeterlidir.Kullanımı “localhost# man ls”

bu ls komutu hakkında bilgileri ekrana getirir.

localhost# info (komut , program)

komut ya da program hakkında bilgileri verir.

localhost# apropos (komut , program)

Komut ya da program hakkında bilgi verir.

localhost# whatis (komut , program)

Yukarıdakilerle aynı

localhost# help (komut , program)

Yukarıdakilerle aynı

2-) SİSTEM HAKKINDA BİLGİ VEREN KOMUTLAR

localhost# ls

içinde bulunulan klasördeki bulunan dosya ve klasörleri listeler (dostaki “dir” komutu)

parametreleri

-i inode numaralarına bakmamızı saglar.

–F çalıştırılabilir dosyaları listeler

-l liste şeklinde ekrana çıkarır

-a tüm dosyaları ve klasörleri gösterir gizlileride dahil.Başında nokta ‘.’ İşareti bulunan dosya ya da klasörler gizlidir.

localhost# pwd

hangi klasörün altında bulundugunuzu ekrana basar mesela /home/root/deneme/ gibi.path’imizi görüntüler.

localhost# whoami

Hangi kullanıcı ile sistemde bulundugunuz ekrana basar mesela root .

localhost# du

disk usage yani diskinizde hangi klasör ne kadar yer kaplıyor onu ögrenirsiniz kullanımı “localhost# du /etc” bu komutla /etc dizini ne kadar yer tutar onu ögreniriz.

Parametreleri

-b byte cinsinden

-k kilobyte cinsinden

-m megabyte cinsinden

-s özetler

-x başka bir filesystem varsa onuda hesaplar

-c toplam

-h insanın okuyacagı şekilde ekrana basar.

En çok –h parametresini kullanmanızı tavisye edebilirim.

localhost# uname

Sistem hakkında bilgi edinmek için kullanılır.Hangi versiyon linux ? kernel versiyonu nedir? Vs

Parametre

-a all yani tüm bilgileri ekrana basar

-m işletim sisteminin çalıştıgı donanım hakkında bilgi verir.

-r işletim sisteminin dagıtım numarasını ekrana basar.

-v versiyonunu ekrana basar.

kullanımı “localhost# uname –a “ şeklindedir.

localhost# top

top sistemle ilgileri ekrana basar .Ne zamandan beri çalışıyor? Hangi prosesler var? ne kadar swap ne kadar bellek kullanılıyor? vs
ctrl+d ya da q ile çıkıyorsunuz

bunun gtop (gnome top), ktop (kde top) gibi Xwindows versiyonlarıda vardır.

localhost# vmstat

ne kadar swap ne kadar memory kullanılıyor sistem hakkında bilgi verir.

localhost# hostname

Sisteminizin networkteki adını gösterir.Eger “localhost# hostname deneme” yazarsanız ve rootsanız hostnameniz yani networkte makinamızın adı deneme olarak degişir.

localhost# domainname

Sisteminizin network adını gösterir.Eger “localhost# domainname deneme” yazarsanız ve rootsanız domainname’iniz yani networkumuzun adı deneme olarak degişir.Yani networkünüzün adı degişir.

localhost# dnsdomainname

yukarıdaki açıklamaların dns ile ilgili olan şekli.

localhost#ypdomainname

yp (NIS server) ile ilgili yukarıdaki açıklamalar.

localhost# ypwich

bu komutla sistemde bir NIS (Network Information Server) varsa bunu ögreniriz.NIS ‘in görevi ag ile ilgili ayarlamaları ve bilgi akışını saglamaktır.Eger bir networkte NIS server varsa tüm makineler bunu bilirler ve hesap isimleri , şifreler , kullıcı dizini , kabuk , giriş dizini vs gibi bilgiler bu server üzerindedir.

localhost# env

Öntanımlı ya da sonradan tanımlanmış çevre degişkenlerini listeler

localhost# printenv

Yukarıdaki env komutuyla aynı işlevi yerine getirir.

localhost# alias

Sistemdeki öntanımlı ya da sonradan tanımlanmış aliaslar yani takma isimleri lsteler

Açıklama:alias bir komutun takma ismidir yani çok uzun bir komuta alias yaparak kısa şekilde kullanılabilir mesela “localhost#shutdown –hf now” yerine sadece “localhost# kapat” şekliden bir alias verilebilir.aliaslar /etc/bashrc içine şu şekilde yazılır.

alias ls=”ls –al” mesela her ls yazışımızda ls ‘in parametreli halini çıkaracak ekrana.

alias kısakomut=”gerçek komut” şeklide yazılır

localhost# listalias

sistemin ve userların kullandıkları aliasları listeler.

localhost# runlevel

Hangi init seviyesinde bulundugunuzu ekrana basar.7 init seviyesi vardır

init 0 sistemi kapar.

init 1 tek kullanıcı

init 2 çok kullanıcı ama full degil NFS (Network File System) destegi yok

init 3 full multiuser destegi (genelde kullanılan budur.)

init 4 unused

init 5 Xwindow

init 6 reboot

gibi ama bunlar Linux versiyonları arasında degişebilir hakkında bilgi edinemek için

/etc/inittab dosyasına bakabilirsiniz.

Kullanımı “localhost# runlevel” yazarsanız sadece hangi modda oldugunuzu ekrana basar

“localhost# init 4” yazarsanız 4.moda geçer yani hangi sayıyı yazarsanız o moda geçer. “localhost#init q” eger /etc/inittab dosyasında bir degişiklik yapıldıysa bu komut ile yapılan degişiklikler onaylanır.

localhost# telinit

init ile hemen hemen aynı işlevlere sahip.

localhost# mount

Sistemdeki mount edilmiş deviceleri ekrana basar.

Eger siz birşeyleri mount etmek istiyorsanız kullanımı en genel haliyle “localhost#mount –t filesystem hangi.device.mount.edilecek nereye.mount.edilecek.”

Örnegin “localhost# mount –t iso9660 /dev/cdrom /mnt/cdrom” bu komut cdrom’u (/dev/cdrom) mnt dizininin altındaki cdrom dizinine (/mnt/cdrom) mount eder (-t iso9660 cdromların filesystemleri).Biz kendi oluşturdugumuz bir klasörede mount edebilirdik.

localhost# umount hangi_device

hangi_device ile verilen device adını bulundugu dizi mount edildigi klasör ile olan baglantısını keser.Bu ise umount işlemidir.Kullanımı “localhost# umount hangi.device” yani “localhost# umount /dev/cdrom” cdromu umount eder (komut unmount degil umount’tur dikkat ediniz lütfen )

localhost# groups

Hangi kullanıcı grubunda iseniz onu gösterir.Genelde evlerdeki sistemlerdeki kullanıcılar username ile aynıdır grup numarası.

localhost# df

Sistedeki disk alanı hakkında bilgi verir.

Alıntıdır.

16/01/07, 10:42 AM	#1 (permalink)
TrusTy 1 Admin 1 Bilgi Üyelik tarihi: Dec 2006 Nerden: İstanbuL Yaş: 22 Mesajlar: 11.666 Konular: 4811 Ruh Halim: 1 Karizma Rep Gücü : 18 Rep Puanı : 1205 Rep Seviyesi : Teşekkür Sayısı : 1.657 Gösterdiği Tepki : 54 95 mesajına 106 kez tepki gösterildi	Linux Komutlari Linux hakkında Linux Unix’in free distribution versiyonudur.Finli bir bilgisayar mühendiligi ögrencisi olan Linus Torvalds tarafından Minix (küçük bir Unix sistemi –Andy Tanenbaum tarafından yazılmıştır. ) denilen işletim sisteminin daha gelişmişini yazmak amacıyla hobi olarak (kerneli) Helsinki Unv.’de yazılmaya başlanmıştır.İsmi yazarının adından gelen bu işletim sistemi yazıldıgı gibi okunur (linax diye okuyan arkadaşlara teessüf ediyorum J ).Linux işletim sistemi bazı özelliklerinden dolayı (protech mode-32bitlik OS-Multiuser-Multitasking) 386 ve daha üstü mikroişlemciler kullanmaktadır.Genelde Unix ve türevi işletim sistemleri hem paralı (AT&T’nin bir linux türevi System V 1500$) hem de serverlar için kullanılırken Linux free ve PC ortamında artı server ortamında da kullanılmaya başlandı.Linux ve türevleri System V ve Posix.1 uyumludur. Açıklamalar ‘localhost#’ bu karakter dos altinda bulunulan ortam gibidir yani “c:” imgesiyle eş anlamlıdır.”root” kullanıcısı sistemin en yetkili kullanıcısıdır.Tüm Unix türevlerinde oldugu gibi Linuxte key sensetive’dir yani büyük harf küçük harf ayrımı yapar. Komutlar “localhost#“ karakteri önüne yazılmıştır.Komuta parametre “-“ işareti ile eklenir yani “komut -parametre” şeklindedir.Komutlar yazılırken tırnak ya da çift tırnak ifadeleri yoktur.Sistem bilgisi edinilirken boru (pipe) yani \| işareti bilgileri ekran dolana kadar olan kısmı alınabilir. Linux versiyonu olarak RedHat’ı ve onun üzerindeki programları baz aldık.Bazı program ya da betik isimlerini komut olarak yazdık mesela “messages” bir betiktir ama komut dedik anlaşılırlık açısından karmaşıklıga yol açmasını istemedigim için böyle yaptım.Bazı komutların çalışmaması sisteme girdiginiz kullanıcı ile alakalıdır mesela ifconfig komutunu roottan başka kullanıcı ile kullanmazsınız.Bazı komutlar çalışmayabilir nedeni ise o programın sistem yüklenirken standart olarak gelmemesinden kaynaklanır.Bazı komutların klasörler üzerinde yapılabilmesi için “–r” parametresi konulmalıdır.Mesela “rm” komutu dosyaları siler ama klsör silmek için “rm –r” komutu kullanılır. Komutların ya da programların hakkında daha ayrıntılı bilgi için manuel sayfaları (man) okunmalıdır. TEMEL KOMUTLAR 1-) Yardım komutları 2-) Sistem hakkında bilgi veren komutlar 3-) Çok çeşitli İşlemler 1-) YARDIM KOMUTLARI localhost# komut -- help komut yerinde yazılı olan şey hakkında bilgi verir mesela “localhost# ls --help” bu “ls” komutu hakkında bilgi verir. localhost# (komut , program) man man önünde yazılı olan şey ne ise hakkında bilgi verir.Bu bir komut ya da program ya da başka birşey de olabilir.man ile aldıgımız bilgilere manuel sayfaları deniliyor.man sayfasından çıkmak için “q” harfine basmak yeterlidir.Kullanımı “localhost# man ls” bu ls komutu hakkında bilgileri ekrana getirir. localhost# info (komut , program) komut ya da program hakkında bilgileri verir. localhost# apropos (komut , program) Komut ya da program hakkında bilgi verir. localhost# whatis (komut , program) Yukarıdakilerle aynı localhost# help (komut , program) Yukarıdakilerle aynı 2-) SİSTEM HAKKINDA BİLGİ VEREN KOMUTLAR localhost# ls içinde bulunulan klasördeki bulunan dosya ve klasörleri listeler (dostaki “dir” komutu) parametreleri -i inode numaralarına bakmamızı saglar. –F çalıştırılabilir dosyaları listeler -l liste şeklinde ekrana çıkarır -a tüm dosyaları ve klasörleri gösterir gizlileride dahil.Başında nokta ‘.’ İşareti bulunan dosya ya da klasörler gizlidir. localhost# pwd hangi klasörün altında bulundugunuzu ekrana basar mesela /home/root/deneme/ gibi.path’imizi görüntüler. localhost# whoami Hangi kullanıcı ile sistemde bulundugunuz ekrana basar mesela root . localhost# du disk usage yani diskinizde hangi klasör ne kadar yer kaplıyor onu ögrenirsiniz kullanımı “localhost# du /etc” bu komutla /etc dizini ne kadar yer tutar onu ögreniriz. Parametreleri -b byte cinsinden -k kilobyte cinsinden -m megabyte cinsinden -s özetler -x başka bir filesystem varsa onuda hesaplar -c toplam -h insanın okuyacagı şekilde ekrana basar. En çok –h parametresini kullanmanızı tavisye edebilirim. localhost# uname Sistem hakkında bilgi edinmek için kullanılır.Hangi versiyon linux ? kernel versiyonu nedir? Vs Parametre -a all yani tüm bilgileri ekrana basar -m işletim sisteminin çalıştıgı donanım hakkında bilgi verir. -r işletim sisteminin dagıtım numarasını ekrana basar. -v versiyonunu ekrana basar. kullanımı “localhost# uname –a “ şeklindedir. localhost# top top sistemle ilgileri ekrana basar .Ne zamandan beri çalışıyor? Hangi prosesler var? ne kadar swap ne kadar bellek kullanılıyor? vs ctrl+d ya da q ile çıkıyorsunuz bunun gtop (gnome top), ktop (kde top) gibi Xwindows versiyonlarıda vardır. localhost# vmstat ne kadar swap ne kadar memory kullanılıyor sistem hakkında bilgi verir. localhost# hostname Sisteminizin networkteki adını gösterir.Eger “localhost# hostname deneme” yazarsanız ve rootsanız hostnameniz yani networkte makinamızın adı deneme olarak degişir. localhost# domainname Sisteminizin network adını gösterir.Eger “localhost# domainname deneme” yazarsanız ve rootsanız domainname’iniz yani networkumuzun adı deneme olarak degişir.Yani networkünüzün adı degişir. localhost# dnsdomainname yukarıdaki açıklamaların dns ile ilgili olan şekli. localhost#ypdomainname yp (NIS server) ile ilgili yukarıdaki açıklamalar. localhost# ypwich bu komutla sistemde bir NIS (Network Information Server) varsa bunu ögreniriz.NIS ‘in görevi ag ile ilgili ayarlamaları ve bilgi akışını saglamaktır.Eger bir networkte NIS server varsa tüm makineler bunu bilirler ve hesap isimleri , şifreler , kullıcı dizini , kabuk , giriş dizini vs gibi bilgiler bu server üzerindedir. localhost# env Öntanımlı ya da sonradan tanımlanmış çevre degişkenlerini listeler localhost# printenv Yukarıdaki env komutuyla aynı işlevi yerine getirir. localhost# alias Sistemdeki öntanımlı ya da sonradan tanımlanmış aliaslar yani takma isimleri lsteler Açıklama:alias bir komutun takma ismidir yani çok uzun bir komuta alias yaparak kısa şekilde kullanılabilir mesela “localhost#shutdown –hf now” yerine sadece “localhost# kapat” şekliden bir alias verilebilir.aliaslar /etc/bashrc içine şu şekilde yazılır. alias ls=”ls –al” mesela her ls yazışımızda ls ‘in parametreli halini çıkaracak ekrana. alias kısakomut=”gerçek komut” şeklide yazılır localhost# listalias sistemin ve userların kullandıkları aliasları listeler. localhost# runlevel Hangi init seviyesinde bulundugunuzu ekrana basar.7 init seviyesi vardır init 0 sistemi kapar. init 1 tek kullanıcı init 2 çok kullanıcı ama full degil NFS (Network File System) destegi yok init 3 full multiuser destegi (genelde kullanılan budur.) init 4 unused init 5 Xwindow init 6 reboot gibi ama bunlar Linux versiyonları arasında degişebilir hakkında bilgi edinemek için /etc/inittab dosyasına bakabilirsiniz. Kullanımı “localhost# runlevel” yazarsanız sadece hangi modda oldugunuzu ekrana basar “localhost# init 4” yazarsanız 4.moda geçer yani hangi sayıyı yazarsanız o moda geçer. “localhost#init q” eger /etc/inittab dosyasında bir degişiklik yapıldıysa bu komut ile yapılan degişiklikler onaylanır. localhost# telinit init ile hemen hemen aynı işlevlere sahip. localhost# mount Sistemdeki mount edilmiş deviceleri ekrana basar. Eger siz birşeyleri mount etmek istiyorsanız kullanımı en genel haliyle “localhost#mount –t filesystem hangi.device.mount.edilecek nereye.mount.edilecek.” Örnegin “localhost# mount –t iso9660 /dev/cdrom /mnt/cdrom” bu komut cdrom’u (/dev/cdrom) mnt dizininin altındaki cdrom dizinine (/mnt/cdrom) mount eder (-t iso9660 cdromların filesystemleri).Biz kendi oluşturdugumuz bir klasörede mount edebilirdik. localhost# umount hangi_device hangi_device ile verilen device adını bulundugu dizi mount edildigi klasör ile olan baglantısını keser.Bu ise umount işlemidir.Kullanımı “localhost# umount hangi.device” yani “localhost# umount /dev/cdrom” cdromu umount eder (komut unmount degil umount’tur dikkat ediniz lütfen ) localhost# groups Hangi kullanıcı grubunda iseniz onu gösterir.Genelde evlerdeki sistemlerdeki kullanıcılar username ile aynıdır grup numarası. localhost# df Sistedeki disk alanı hakkında bilgi verir. Alıntıdır. _______________________ Üye olup ailemize katılmak ve reklamsız bir forumdan yararlanmak isterseniz TIKLAYIN

Seçenekler
------------------------------------------------------------- Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
Linux KuruLumu , KomutLar, ÖzeLLikLeri	ßeRDuSH	İşletim sistemleri	3	22/08/08 04:16 AM
Linux Hakkinda Hersey	ßeRDuSH	İşletim sistemleri	8	22/08/08 04:13 AM
Linux	ßeRDuSH	İşletim sistemleri	0	22/08/08 04:08 AM
Linux işletim sistemleri	TrusTy	İşletim sistemleri	0	24/05/08 13:55 PM
Linux Nedir	ELROND	İşletim sistemleri	1	03/04/08 21:37 PM

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)