Türklerin en yaygın sazı olan bağlama, Anadolu'nun çeşitli yörelerinde, çok değişik akortlarla yani düzenlerle çalınmaktadır. Zaten bağlama ailesinde ''düzen'' sözcüğü, tellerin akort edilmesi anlamında kullanılmaktadır. Çok bilinen ve yaygın olan kara düzenin (bozuk düzen) yanı sıra son yıllarda yaygınlaşan ''bağlama düzeni'' en çok bilinen ve kullanılan iki düzendir. Bunların dışında, çeşitli yörelerde, çeşitli adlandırmalarla pek çok düzen vardır. Bugüne kadar tespit edilen başlıca on dokuz düzen aşağıda belirtilmiştir.

Tablodan görüleceği gibi, bağlamadaki üç grup (alt-orta-üst) telin değişik seslere çekilmesi ile kullanılmaktadır. Çok bilinen ve yaygın olan kara düzenin (bozuk düzen) yanı sıra son yıllarda yaygınlaşan ''bağlama düzeni'' en çok bilinen ve kullanılan iki düzendir. Bunların dışında, çeşitli yörelerde, çeşitli adlandırmalarla pek çok düzen vardır. Bugüne kadar tespit edilen başlıca on dokuz düzen aşağıda belirtilmiştir. Tablodan görüleceği gibi, bağlamadaki üç grup (alt-orta-üst) telin değişik seslere çekilmesi ile değişik düzenler ortaya çıkmaktadır. On dokuz düzenin hepsinde alt teller ''La'' sesi kabul edilip, diğer teller buna göre belirlenmektedir.

Düzenlerin
Adı

Seslerinin Adı ve Yeri

Alt
Teller Orta
Teller Üst
Teller Karar Sesleri ABDAL DÜZENİ LA LA SOL LA ACEMAŞİRAN DÜZENİ LA LA FA FA BAĞLAMA DÜZENİ LA RE Mİ Mİ BOZUK(KARA) DÜZEN LA RE SOL LA ÇARGAH DÜZENİ LA RE SOL Sİ EVİÇ DÜZENİ LA Sİ SOL Sİ HÜSEYNİ DÜZENİ LA LA Mİ LA HÜZZAM DÜZENİ LA LA FA# FA# KAYSERİ DÜZENİ LA Mİ LA LA KÜTAHYA DÜZENİ LA RE RE RE MİSKET DÜZENİ LA RE FA# FA# MÜSTEZAT DÜZENİ LA RE FA FA RAST DÜZENİ LA DO SOL DO SABAHİ DÜZENİ LA DO LA LA SEGAH DÜZENİ LA RE Sİ Sİ ŞUR DÜZENİ LA Mİ Sİ LA ÜMMİ DÜZENİ LA LA RE LA YEKSANİ(IRIZVA) DÜZENİ LA RE LA LA ZİRGÜLE DÜZENİ LA FA SOL SOL


Bağlama düzenleri konusunda farklı saptamalar ve görüşler vardır, bunlara aşağıda yer verilmiştir.




Cafer AÇIN'ın Saptamaları :

Düzenlerin
Adı

Seslerinin Adı ve Yeri

Alt
Teller Orta
Teller Üst
Teller Karar Sesleri ABDAL DÜZENİ LA LA SOL LA ACEMAŞİRAN DÜZENİ LA LA FA FA BAĞLAMA DÜZENİ LA RE Mİ Mİ BOZUK DÜZEN LA RE SOL RE ÇARGAH DÜZENİ LA RE Sİ Sİ EVİÇ DÜZENİ LA Sİ SOL Sİ HÜSEYNİ DÜZENİ LA LA Mİ LA HÜZZAM DÜZENİ LA LA FA# FA# KAYSERİ DÜZENİ LA Mİ LA LA KÜTAHYA DÜZENİ LA RE RE RE MİSKET DÜZENİ LA RE FA FA MÜSTEZAT DÜZENİ LA RE FA FA RAST DÜZENİ LA DO SOL DO SABAHİ DÜZENİ LA DO LA LA ŞUR DÜZENİ LA Mİ Sİ LA ÜMMİ DÜZENİ LA LA RE LA YEGAH DÜZENİ LA RE Sİ Sİ YEKSANİ DÜZENİ LA RE LA LA ZİRGÜLE DÜZENİ LA FA SOL SOL



Ferruh ARSUNAR'ın Saptamaları :


Tunceli Dersim Halk Türküleri-Elazığ Halkevi Nesriyatı 1937





Sadi Yaver ATAMAN'ın Saptamaları :

Türk Halk Çalgıları ve Bağlama Geleneği- 1. Uluslararası Türk Folklor Kongresi Bildirileri.

_______________________