Âşık Sümmânî ve Tarzı Hakkında

TrusTy · 01/05/08, 03:04 AM

Âşık Sümmânî ve Tarzı Hakkında
1861 yılında Erzurum’un Narman ilçesine bağlı, Samikale köyünde doğmuştur. Âşık Edebiyatının önde gelen şairlerindendir. Yaşadığı devirde etkisi Orta Asya’ya kadar ulaşmıştır. Halk kültürünü iyi bilmesinden, insanlara daima doğruyu, güzeli, iyiyi telkin etmesinden ötürü “Sümmanî Baba” adıyla da anılmaktadır. Sümmanî adı, zamanla bir tavrın, bir makamın, bir ezginin adı olmuştur. Âşık toplantılarında âşıklarla karşılaşmalar yapan Sümmanî, söz söyleme üstünlüğü yanı sıra, daima mütevazilik ve olgunluk göstermiştir.

Saza ve deyiş söylemeye küçük yaşta başlamıştır. Deyişleri oldukça güzel, edebi değeri yüksektir. Klişeleşmiş ve mertebeli ezgi yapısına sahiptir. Berrak bir dille ve ahenkli olarak söylediği şiirlerle yaşadığı çevrenin odak noktası olmuştur. Kıvrak bir zekâya, kuvvetli bir hafızaya sahiptir. Tasavvuf, aşk, yokluk gibi çok değişik konulara ait şiirler söylemiştir. Eserleri arasında koşma, semaî, destan, divan, gazel, müstezatlar bulunmaktadır. Yani, hem hece vezni, hem de aruz vezni kalıplarını kullanmıştır. Akıcı üslubuyla, kuvvetli ifadeleriyle, az kelimeyle çok şey anlatma becerisiyle Halk Edebiyatında kendisine önemli bir yer sağlamıştır. Bunun içindir ki, 19. Yüzyılın usta halk şairi Sümmanî’nin izinden yürüyen sayısız âşık vardır.

Ben razı değilem hicrana gama
Garip gönlüm haldan hala salan var
Sebavetten beri bir yol gözlerim
El zanneder uzaklarda kalan var

Akıttım gözümden kanlı yaşımı
Kasavetten kurtulmadım başımı
Gönül kalesinin mermer taşını
Hicran kalemiyle kırıp delen var

Sümmanî’yem ya Rab gönlüm hoş eyle
Ya sabır ver yada bağrım taş eyle
Ya bir çift kanat ver ya bir kuş eyle
Tez ulaşam yâr bağında talan var

Sümmanî, değişlerini kendisine has bir üslupla, özel bir tavırla, oldukça ritmik söylemiştir. Bu çalıp söyleyiş biçimi, yöresinde ezgi karakterini taşıyan mükemmel bir yapıya sahiptir Halk Müziğinde “ Sümmânî ağzı” adıyla bilinmekte ve icra edilmektedir. Sümmanî’nin ezgi yapısına geçmeden önce âşık-saz şairi tarzı hakkında burada birkaç söz söylemek gerekir:

Âşık-saz şairi tarzı Türk Halk Müziğinde geleneksel bir tarzdır. Âşıklar; koşma, destan, semaî, güzelleme, koçaklama, muamma,..gibi kendi değişlerini, uzun ve kırık hava düzeniyle ezgilerler ve bunları bölgelerinin özelliklerini yansıtarak, belli kalıplar içinde çalıp söylerler. Erzurumlu Emrah, Karacaoğlan, Sümmanî, Pir Sultan Abdal, Veysel, Dertli, bu türlerin en güzel örneklerini vermişlerdir. Âşıkların müziğimize önemli katkıları olmuştur. Mahalli ezgiler içinde “Âşık Makamları” adı altında yüzlerce ezgi geliştirmişler, deyişlerini bu ezgiler eşliğinde söylemişlerdir. Bugün bizler müzik zevkimizi bu ezgilerle tatmin etmekteyiz. Yöresel ağızlar, müziğin ezgi yapısını ve ritm yapısını doğrudan etkilerler, kişi adıyla da anılmaktadırlar.

Sümmânî tarzı
Sümmanî ağzı deyişlerinin süresi hızlı, oldukça ritmiktir. Karar perdesi < La > dır.5/8’lik usulde söylenmektedir. ( 2+3 ) donanımına ( Si ) için ( b ) konur. ( Re ) güçlüdür. Ezginin icrasında, her dörtlüğün başında “ Amman ey “ ya da Âşık Veysel’in söyleyişindeki gibi “ Ah “ bulunur. Bu “ Amman ey “ usullü olduğu gibi, serbest şekilde de olabilir. Usullü söylendiğinde iki ölçülük 5 zaman süresi içinde ( 2+3 )+( 2+3 ) “Amman ey “ icra edilir.
[Linkleri sadece kayıtlı üyeler görebilir Kayıt olmak için buraya tıklayın]

Sümmanî geleneği, geçmişte olduğu gibi, günümüzde de bir çok halk şairinin sazında, sesinde terennüm edilmektedir. Emrah’ın “El çek tabip el çek yaram üstünden” Âşık Veysel”in “Bir küçük dünyam var içimde”; Ruhsati’nin “Duldalanma yar mevlâyı seversen” Sümmanî’nin “Kalksak bu yerlerden hicret eylesek” mısraları ile başlayan koşmalar, hep Sümmanî ağzı ile okunmuştur.

Sümmanî’in torunları Hüseyin Sümmanoğlu ve Nusret Torunî, Bardız’lı Âşık Nihanî, Mevlüt İhsani, Erol Ergani, Fuat Çerkezoğlu, İhsan Yavuzer.. bu geleneği sürdüren âşıklardandır..Sümmanî Narman’ın Samikale köyünde 5 Şubat 1915 tarihinde vefat etmiştir.

Sümmani dünyadan uçmuş gidiyor
Ecel şerbetinden içmiş gidiyor
Cümle yarenleri kalmış gidiyor
Mahşerde görürsüz siz beni beni

Sümmânî’ye Ait Türküler :
Ben razı değilem hicrana gama, Kalksak bu yerlerden hicret eylesek, Elli gündür altmış gündür yüz gündür, Ervah-ı ezelde levhi kalemde, Narman kazasında bir gelin gördüm

Sümmânî Ağzı ile Söylenmiş Türküler :

Ruhsati’den Bir Deyiş :
Duldalanma yâr Mevla’yı seversen

Sümmânî Ağzı ile Söylenen Emrah’a Ait Bir Deyiş :
El çek tabib el çek yaram üstünden

Sümmânî Ağzı ile Söylenen Âşık Veysel Şatıroğlu’na Ait Bir Deyiş :
Bir küçük dünyam var içimde benim

01/05/08, 03:04 AM	#1 (permalink)
TrusTy 1 Admin 1 Bilgi Üyelik tarihi: Dec 2006 Nerden: İstanbuL Yaş: 22 Mesajlar: 11.557 Konular: 4800 Ruh Halim: 1 Karizma Rep Gücü : 17 Rep Puanı : 1187 Rep Seviyesi : Teşekkür Sayısı : 1.601 Gösterdiği Tepki : 53 94 mesajına 105 kez tepki gösterildi 1 Reklam	Âşık Sümmânî ve Tarzı Hakkında Âşık Sümmânî ve Tarzı Hakkında 1861 yılında Erzurum’un Narman ilçesine bağlı, Samikale köyünde doğmuştur. Âşık Edebiyatının önde gelen şairlerindendir. Yaşadığı devirde etkisi Orta Asya’ya kadar ulaşmıştır. Halk kültürünü iyi bilmesinden, insanlara daima doğruyu, güzeli, iyiyi telkin etmesinden ötürü “Sümmanî Baba” adıyla da anılmaktadır. Sümmanî adı, zamanla bir tavrın, bir makamın, bir ezginin adı olmuştur. Âşık toplantılarında âşıklarla karşılaşmalar yapan Sümmanî, söz söyleme üstünlüğü yanı sıra, daima mütevazilik ve olgunluk göstermiştir. Saza ve deyiş söylemeye küçük yaşta başlamıştır. Deyişleri oldukça güzel, edebi değeri yüksektir. Klişeleşmiş ve mertebeli ezgi yapısına sahiptir. Berrak bir dille ve ahenkli olarak söylediği şiirlerle yaşadığı çevrenin odak noktası olmuştur. Kıvrak bir zekâya, kuvvetli bir hafızaya sahiptir. Tasavvuf, aşk, yokluk gibi çok değişik konulara ait şiirler söylemiştir. Eserleri arasında koşma, semaî, destan, divan, gazel, müstezatlar bulunmaktadır. Yani, hem hece vezni, hem de aruz vezni kalıplarını kullanmıştır. Akıcı üslubuyla, kuvvetli ifadeleriyle, az kelimeyle çok şey anlatma becerisiyle Halk Edebiyatında kendisine önemli bir yer sağlamıştır. Bunun içindir ki, 19. Yüzyılın usta halk şairi Sümmanî’nin izinden yürüyen sayısız âşık vardır. Ben razı değilem hicrana gama Garip gönlüm haldan hala salan var Sebavetten beri bir yol gözlerim El zanneder uzaklarda kalan var Akıttım gözümden kanlı yaşımı Kasavetten kurtulmadım başımı Gönül kalesinin mermer taşını Hicran kalemiyle kırıp delen var Sümmanî’yem ya Rab gönlüm hoş eyle Ya sabır ver yada bağrım taş eyle Ya bir çift kanat ver ya bir kuş eyle Tez ulaşam yâr bağında talan var Sümmanî, değişlerini kendisine has bir üslupla, özel bir tavırla, oldukça ritmik söylemiştir. Bu çalıp söyleyiş biçimi, yöresinde ezgi karakterini taşıyan mükemmel bir yapıya sahiptir Halk Müziğinde “ Sümmânî ağzı” adıyla bilinmekte ve icra edilmektedir. Sümmanî’nin ezgi yapısına geçmeden önce âşık-saz şairi tarzı hakkında burada birkaç söz söylemek gerekir: Âşık-saz şairi tarzı Türk Halk Müziğinde geleneksel bir tarzdır. Âşıklar; koşma, destan, semaî, güzelleme, koçaklama, muamma,..gibi kendi değişlerini, uzun ve kırık hava düzeniyle ezgilerler ve bunları bölgelerinin özelliklerini yansıtarak, belli kalıplar içinde çalıp söylerler. Erzurumlu Emrah, Karacaoğlan, Sümmanî, Pir Sultan Abdal, Veysel, Dertli, bu türlerin en güzel örneklerini vermişlerdir. Âşıkların müziğimize önemli katkıları olmuştur. Mahalli ezgiler içinde “Âşık Makamları” adı altında yüzlerce ezgi geliştirmişler, deyişlerini bu ezgiler eşliğinde söylemişlerdir. Bugün bizler müzik zevkimizi bu ezgilerle tatmin etmekteyiz. Yöresel ağızlar, müziğin ezgi yapısını ve ritm yapısını doğrudan etkilerler, kişi adıyla da anılmaktadırlar. Sümmânî tarzı Sümmanî ağzı deyişlerinin süresi hızlı, oldukça ritmiktir. Karar perdesi < La > dır.5/8’lik usulde söylenmektedir. ( 2+3 ) donanımına ( Si ) için ( b ) konur. ( Re ) güçlüdür. Ezginin icrasında, her dörtlüğün başında “ Amman ey “ ya da Âşık Veysel’in söyleyişindeki gibi “ Ah “ bulunur. Bu “ Amman ey “ usullü olduğu gibi, serbest şekilde de olabilir. Usullü söylendiğinde iki ölçülük 5 zaman süresi içinde ( 2+3 )+( 2+3 ) “Amman ey “ icra edilir. [Linkleri sadece kayıtlı üyeler görebilir Kayıt olmak için buraya tıklayın] Sümmanî geleneği, geçmişte olduğu gibi, günümüzde de bir çok halk şairinin sazında, sesinde terennüm edilmektedir. Emrah’ın “El çek tabip el çek yaram üstünden” Âşık Veysel”in “Bir küçük dünyam var içimde”; Ruhsati’nin “Duldalanma yar mevlâyı seversen” Sümmanî’nin “Kalksak bu yerlerden hicret eylesek” mısraları ile başlayan koşmalar, hep Sümmanî ağzı ile okunmuştur. Sümmanî’in torunları Hüseyin Sümmanoğlu ve Nusret Torunî, Bardız’lı Âşık Nihanî, Mevlüt İhsani, Erol Ergani, Fuat Çerkezoğlu, İhsan Yavuzer.. bu geleneği sürdüren âşıklardandır..Sümmanî Narman’ın Samikale köyünde 5 Şubat 1915 tarihinde vefat etmiştir. Sümmani dünyadan uçmuş gidiyor Ecel şerbetinden içmiş gidiyor Cümle yarenleri kalmış gidiyor Mahşerde görürsüz siz beni beni Sümmânî’ye Ait Türküler : Ben razı değilem hicrana gama, Kalksak bu yerlerden hicret eylesek, Elli gündür altmış gündür yüz gündür, Ervah-ı ezelde levhi kalemde, Narman kazasında bir gelin gördüm Sümmânî Ağzı ile Söylenmiş Türküler : Ruhsati’den Bir Deyiş : Duldalanma yâr Mevla’yı seversen Sümmânî Ağzı ile Söylenen Emrah’a Ait Bir Deyiş : El çek tabib el çek yaram üstünden Sümmânî Ağzı ile Söylenen Âşık Veysel Şatıroğlu’na Ait Bir Deyiş : Bir küçük dünyam var içimde benim _______________________ Üye olup ailemize katılmak ve reklamsız bir forumdan yararlanmak isterseniz TIKLAYIN

Seçenekler
------------------------------------------------------------- Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
ÖZ-KUL OTEL (Zonguldak Otelleri) Hakkında Bilgiler,Resimler ve Görüşler	ChanG-KyuM	Türkiyem	0	02/08/08 01:51 AM
Sermaye Pİyasasi Kanunu	done_marine	Hukuk	0	10/02/08 21:03 PM
Karayollari Trafİk Kanunu	done_marine	Hukuk	1	10/02/08 21:00 PM
Sümmani kimdir? hayatı biyografisi otobiyografisi	GeNcA	Biyografiler	0	23/06/07 17:28 PM
Aşık şenlik kimdir? hayatı biyografisi otobiyografisi	TrusTy	Biyografiler	0	22/06/07 17:12 PM

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)